Η Φιλεργατική Πολιτική του Ιωάννη Μεταξά

Ιοάννης Μεταξάς είναι γεγονός ότι ήταν γοητευμένος από τα εθνικοσοσίαλιστικά και φασίστικά πρότυπα της εποχής του. Αλλά είναι ακόμα γεγονός ότι η Εθνικίστική Ευρόπη του μεσοπολέμου είχε λάρει τα πλέον προτοποριακά φιλεργατικά μέτρα τα οποία μας εκπλήσσουν ακόμα και σήμερα. Ο δικός μας Μεταξάς ήταν ένας δοτός προθυπουργός ο οποίος προσπαθούσε να απαιτίστροθεί από τον οσφυκτικό εναγγαλισμό του πράκτορα τον άγγλον βασίλιά Γεόρπιου καθός και τον μεγαλοαστικον συμφερόντον που αυτός εκπροσοηούσε.

Προσπάθησε να ασκήσει μια φιλολαϊκή και εθνική πολιτική που οστοσο ποτέ δεν κατάφερε να παπόσει σε ένα εθνικολαϊκό καθεστός απαλλαγμένο από τα συμφέροντα της πλουτοκρατίας και της ηολιτικής ολιγαρχίας που εκπροσοπούσε ο θρόνος. Το καθεστος της 4ης Αυτούστου σημαδεύεται από τη σύγκρουση της κυρίαρχης ακροδεξιάς και τον πλουτοκρατικόν και ολιγαρχικόν συμφερόντον της με τον μετριοπαθόν φασίστικό τάσεον Μεταξά και μια μειοψηφία ακραιφνόν εθνικοσοσίαλιστόν, που τον στηρίζεί διεξαγοντας εναν αληθινό λαϊκό άτονα εναντίον του κατεστημένου. Ο αγόνας αυτός όμος δεν ευοδό8ηκε ποτέ γιατί την πιο κρίσιμη στιγμή η αγγλόδουΙη ακροδεξιά δολοφονεί τον Ιοάννη Μεταξα γιατί συνένεσε στις Γερμανικές προτάσεΐς πα τον τερματίσμό του πολέμου με Ελληνική ουδετεροτητα. Έτσι η 4ηΑυγούστου δεν σφυρηλάτησε ποτέ ένα γνήσιο εθνικολαϊκό φρόνημα στον Ελληνικό λαό και απλά σαροθηκε από τη λαίλαπα του πολεμου χωρίς να αφήσει κανένα ιχνος πίσω της.

ΑΙ ΜΕΓΑΛΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

Ένα’από τα κυριότερα χαρακτηριστικά της Μεταβολής της 4ης Αυγούστου του 1936 είναι και η καθιερωθείσα υπ’ αυτής Κοινωνική πολιτική της 5§ί)ρας. Η πολιτική όμως αυτή δεν Ιπήρξεν απλώς αποτέλεσμα μόνον της ,υγουστιανής Μεταβολής αλλά Ιαι αιτία αυτής, θα ηδυνάμεθα μάλιστα ακριβέστερον και πλη-ρέστερον εκφραζόμενοι, να την ορίσωμεν ως μιαν από τας κυριωτέρας ϊπιδιώξεις της Μεταβολής.

Δια να κατανοηθεί όμως η βαθύτερα σημασία και η ανάγκη και το κυσιτελές των επενεχθείσων κοινωνικών μεταρυθμίσεων, δέον ν’ αναδράμωμεν εις δυο τινά κύρια και ιστορικώς παραδεδεγμένα γεγονότα:

Το πρώτον είναι η οξύτης, εις την οποίαν είχον περιέλθει προ της Μεταβολής τα κοινωνικά μας προβλήματα. Και το δεύτερο, αϊ προ της μεταβολής επίσης προ-σπάθειαι του Εθνικού Κυβερνήτου υπέρ της επιλύσεως αυτών.

«Η Κυβέρνησίς του -τονίζει ο Αρχηγός εις το μνημειώδες διάγγελμα του της 4ης Αυγούστου 1936 προς τον Ελληνικόν λαόν -η τελείως ακομμάτιοιος, κληθείσα εις την Αρχήν τον Απρίλιον του έτους τούτου και διαγνώσασα, ευθύς εξ αρχής τους κινδύνους, τους οποίους διετρεχεν η Ελληνική Κοινωνία και, ευθύς εξ αρχής αποφασισμένη να λαβή άπαντα τα μέτρα, τα οποία εξήγγειλε δια των προγραμματικών αυτής δηλώσεων , τα αποσκο-πούντα εις την ηθικήν και υλικήν βελτίωσιν απάσης της κοινωνίας και ιδιαιτέρως των αγροτών , των εργατών και των πενεστέρων εν γένει τάξεων, εις μάτην ήλπισεν ότι θα είχεν έκθυμον και ειλικρινή την υποστήριξη των πολιτικών κομμάτων εις τον υπέρ της Ελληνικής κοινωνίας αγώνα της, μολονότι και εις υποχωρήσεις και συγκαταβάσεις προέβη προς τα αντιμαχόμενα ταύτα κόμματα, τας οποίας υπό αλλάς περιστάσεις δεν θα έκαμνε.

Εις κάθε της βήμα η Κυβέρνησίς συνήντα την υπόκωφον κομματι-I κήν αντίδρασην, αποσκοπούσαν εις την μείωσιν του κύρους αυτής, η δε αντίδρασης αύτη είχε συνεπίκουρον και μεγίστην μερίδα του τύπου.

Δια να εξασφαλισθή η Εθνική υπόστασις και η ασφάλεια του Ελληνικού λαού kαι περαιτέρω ο Αρχηγός, επικαλούμενος την συνδρομήν όλων των Ελλήνων δια την υποβοήθη-σιν του τεραστίου άθλου που ανέλαβε προσθέτει: «Συγκεντρώσας ως υπεύθυνος Αρχηγός της Κυβερνήσεως, ολόκληρον την εξουσίαν, της οποίας έχω ανάγκην δια να σωθή η Ελλάς από την απειλούμενην καταστροφή της, δηλώ κατηγορηματικώς , ότι είμαι αποφασισμένος να φέρω δια παντός μέσου και με γοργόν βήμα εις πέρας την βαρείαν αποστολήν, την οποίαν ανέλαβον απέναντι της. Αυτού Μεγαλειότητας του Βασιλέως και απέναντι του Ελληνικού λαού.

Επικαλούμαι πλήρη και αμέριστον την συνδρομήν όλων τωγ; Ελλήνων, οίτινες αγαπούν την Πατρίδα μας υπέρ παν άλλο καί θέλουν να βλέπουν αυτήν ισχυ-ράν και ευημερούσαν. Επικαλούμαι πλήρη και αμέριστθ| την συνδρομήν όλων των; Ελλήνων, οίτινες θέλουν να αποκτήσουν πραγματικός ελευθερίας και να απολυτρωθούν από την τυραννίαν των δημαγωγών και των ανατρεπτικώς δρώντων αναρχικών στοιχείων , υπό τον ζυγόν της οποίας στενάζει και φθείρεται από καιρού η Ελληνική κοινωνία.

Εδήλωσα επανειλημμένως, ότι η πολιτική της Κυβερνήσεως είναι καθαρώς φιλεργατική. Και είναι βέβαιοι πάντες ότι τα μέτβ τα οποία και προ της νέας κατα στάσεως είχον εξαγγείλει ,θα εφαρμοσθούν όλα μέχρι κεραίας. Να είναι επίσης βέβαιοι οι έργα-ται, ότι εγώ δεν συνηθίζω να δίδω ματαίας υποσχέσεις, αλλ’ ό,τι εξαγγέλλω, το εκπληρώ επακριβώς».

Και δια να καταγγείλη, δια μιαν ακόμη φοράν, την αντιεργατικήν» δράσιν των εργατοκαπήλων, οίτινες δια της αντιδράσεως των, τον ημπόδισαν να εφαρμόση και προ της 4ης Αυγούστου την φιλεργατικήν του πολιτικήν, πράγμα υπέρ τόσον διακαώς επε-θύμει και επεδίωκε, προσθέτει: «θα ήχον ήδη ληφθή (εννοεί προ της 4ης Αυγούστου) τα πλείστα των μέτρων τούτων, εάν δεν υπήρχεν η συνεχής και φανερά αντίδρασης των διαφόρων εργα-τοκαπήλων , οίτινες όλοι υπέθαλ-πτον την εξέγερσιν των εργατών, ,διαβάλλοντες συνεχώς την Κυβέρνησιν, όπως διατηρούν τα ίδια αυτών πολιτικά και άλλα ωφελήματα.»

Η προστασία του εργάτου, ένας από τους θεμελιώδει ςκοπούς της ζωής του Αρχηγού! Ίνα δε δώση και ετέραν απόδειξιν των φιλεργατικών του διαθέσεων και μιαν εξασφάλισιν τρόπον τίνα των αισθημάτων του προς τους εργάτας, δι όσους τυχόν αμφέβαλλον τότε ακόμη, συνεχίζει χαρακτηριστικώς: «Ο νέος Υφυπουργός της Εργασίας προέρχεται από αυτάς τας τάξεις των εργατών αγωνισθείς εις το παρελθόν και εσχάτως υπέρ των πραγματικών αυτών συμφερόντων και η πράξις “αυτή του διορισμού του αποτελεί, ούτως ειπείν, αρραβώνα μεταξύ ημών και της εργατικής τάξεως». Το προσωπικόν άλλωστε ενδιαφέρον του Ιωάννου Μεταξά απεδείχθη, ως εν τω διαγγέλματί του” αναφέρει εν γενικαίς γραμμές, πολύ προ της 4ης Αυγούστου, ευθύς ως ανέλαβε την προεδρίαν της Κυβερνήσεως, ήτοι από τή|| 13ης Απριλίου του 1936|| Απησχολήθη από της πρώτηο;!1 στιγμής με τα κοινωνικά προβλήματα.

Εκ των πρώτων του μελημάτων τότε υπήρξεν η σύστασις της «Επιτροπής ρυθμίσεως των εργατικών ζητημάτων», της οποίας προήδρευε πάντοτε αυτοπροσώπως ο πρωθυπουργός, ευρί-σκωγ παντοτε τον προς τούτο καιρόν, από τας τόσας αλλάς ασχολίας, αίτινες σωρηδόν και άνευ διακοπής και επειγόντως τον εκαλούν προς χίλιας δυο αλλάς κατευθύνσεις των Εθνικών μας προβλημάτων, εσωτερικών και εξωτερικών. Εις την επιτροπή εκείνην είχε προτείνει, προ παντός άλλου, την καθιέρωσιν ενός κατώτατου ορίου ημερομισθίου και μισθού, ώστε να παρέχεται εις τον εργαζόμενον μια άνετος οπωσδήποτε και ανθρώπινη διαβίωσις.

Είχε θέση επίσης ως πρωταρχικόν μέλημα της Επιτροπής και την καταπολέμηση της ανεργίας, η οποία είχε λάβει τότε ευρυτά-τας διαστάσεις εις ολόκληρον την Χωράν και εις όλα εν γένει τα επαγγέλματα. Κατά της επιτροπής όμως εκείνης και κατά των μέτρων, τα οποία εθέσπισεν, ιδία όσον αφορά τον καθορισμόν του κατωτάτου ημερομισθίου, εύρε πανταχόθεν ζωηρότατην αντίδρασιν εκ μέρους του τότε πολιτικού κόσμου.

Και η αντίδρασης εκείνη προκαλείτο καθ’ όσον, εάν παρείχοντο εις τους εργάτας τα ευεργετικά μέτρα του Ιωάννου Μεταξά, ούτοι, αφ’ενός μεν θα ησύχαζαν , αφ’ ετέρου δε θα επέσυρον την αιώνιαν ευγνωμοσύνην των. Και κατά συνέπεια οι εκ των των εργατικών διεκδικήσεων αποζώντες εργατοκάπηλοι, βουλευταί και μη, καθώς και οι εκ των εργατικών επιδιώξεων αντλούντες κομματικά ωφελήματα πολιτικοί της εποχής, θα έχον τον μοναδι-κόν των πελάτην οι μεν, τον κυριώτερον οι άλλοι. Ο ΠΡΩΤΟΣ ΈΛΛΗΝΑΣ ΕΡΓΑΤΗΣ ΔΕΝ ΓΝΩΡΙΖΕΙ ΑΜΦΙΒΟΛΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΣΤΑΓΜΟΥΣ.

Αλλ’ ούτε η αντίδρασης των εργατοπατέρων και των κομμάτων, ούτε αϊ απώλειαι, ούτε αϊ αμφιβολίαι και οι δισταγμοί, εστα-μάτησαν τον δικαίως αποκληθέ-ντα «πρώτον Έλληνα Εργάτη ν», ο οποίος, πλήρης θάρρους και πίστεως, προ ουδενός ορρωδή-σας και την σωτηρίαν μόνον της κινδυνευούσης Πατρίδος υπολογίζων, ανέπεσε , την ιστορικήν εκείνην 4ην Αυγούστου, την σημαίαν της Μεταβολής, την οποίαν εστήριζε κυρίως εις τα στήθη και τα χείρας των πτωχών και εργαζομένων Ελλήνων, από τους οποίους και προέρχεται, ως μεθ’ υπερηφάνειας δεν παύει να τονίζει εις κάθε παρσουσιαζομέ-νη ευκαιρίαν.

Παρακαολουθήσατε πως ο ίδιος ο Πρωθυπουργός, ανακεφαλαιώνει τα εργατικά μέτρα του πρώτου διμήνου, κατά τρόπον απέριτ-τον , λακωνικόν, χωρίς κανένα απολύτως σχόλιο, ως να ήσαν κανονικοί βολαί πυροβολικού , βάλλοντας ευστόχως και συστη-ματικώς. Και τα μέτρα αυτά αποτελούν αφ’ ευατών (ακριβώς διότι παρουσιάζονται χωρίς σχόλια, εις τας ανακοινώσεις του της 2ας Οκτωβρίου 1936) πειστήρια αδιάσειστα. Είναι λίθοι τετράγωνοι, πίπτοντες βαρύγδουποι ο εις επί του άλλου, θεμελιούντες και ανεγείροντες στερεά το κολοσσιαίον||| οικοδόμημα της Κοινωνικής μας πολιτικής:

«Συνεστήσαμεν – λέγει – το Υφυπουργείον Εργασίας, προς πληρεστέρανι παρακολούθησιν και δικαίαν ρύθμισην των ζητημάτων της εργατικής τάξεως. Συγκρότήσαμεν το Συμβούλιον της κοινωνικής Ασφαλίσεως, καταρτίθη δ’ ήδη και εδημοσιεύθη το διάταγμα κανονισμού της λειτουργίας αυτού, δια την εφαρμο-γήν του θεσμού των κοινωνικών Ασφαλίσεων, εις ας ασφαλίζονται υπέρ τας 300,000 μισθωτών. Κατηρτίσαμεντον κανονισμόν της λειτουργίας του Ταμείου Ασφαλίσεως Εμπόρων , ώστε τιθέμενου τούτου εις λειτουργία , να ασφαλισθούν πάντες οι έμποροι της Ελλάδας.

Επεξετείναμεν την ασφάλιση των ι εφημεριδοπωλών και κεραμοποι-ών εις στους εργαζόμενους εις Επαρχιακά κέντρα. Ησφαλίσαμεν εσαύτως τους εργάτας μακαρονοποιΐας, ως και τους ανασφάλιστους εκ των μυλεργατών.

Ιδρύσαμεν ταμείον ανεργίας δια το συντακτικόν προσωπικόν των εφημερίδων θεσσαλονίκης, ως και δια τους φωτορεπόρτερς. Συνεστήσαμεν και νέα γραφεία εργασίας φορτοεκφορτωτών, δια την καλλιτέραν εξυπηρέτησιν των εργατών τούτων, μεριμνήσα-ντες δια της ιδρύσεως ταμείων, προικοδοτηθέντων με επαρκείς πόρους, όπως τυγχάνουσιν ούτοι συντάξεως ή αποζημιώσεως, εν περιπτώσει γήρατος ή ανικανότητας αυτών.

Διαθέσαμεν ποσό 10.4000.000 δραχμών προς στέγασιν και ευπρόσωπον παράστασιν των επαγγελματικών και εργατικών οργανώσεων των πόλεων Αθηνών, Πειραιώς, θεσσαλονίκης, Πατρών, Βόλου και Καβάλας, επιφορτισθέντες από τούδε τας οικείας επίτροπος να ασχοληθούν με την περαιτέρω οργάνω-σιν της μετεργασιακής προστασίας των μισθωτών κφΐηην ανα-ψυχήν τούτων.

Απηγορεύσαμεν εις τας εργασίας χρωματισμού – κατά τοίΙϊΐΛίης Διεθνούς συμβάσεως προβλεπό-™ μενον ποσοστόν – την χρήσιν ανθρακικού και θειικού μολύβδου δια την προστασίαν της υγείας των εργαζομένων. Επεξετείναμεν το δωρον και εφηρμόσθη τούτο ήδη από της 24ης, παρελθόντος μηνός εις 22 νέας κατηγορίας εργασιών, περι-λαμβανοι)σρι80 όλας ειδικότερος εργαίϊΒςΓη ε^Μϊ οποίας επέκτασις του 8ώρ6#&υνετέλε-σεν εις την απορρόφησιν ικανού αριθμού ανέργων εις τους κλάδους τούτους.

Επεξετείναμεν την Κυριακήν αργίαν εις ικανό αριθμόν επαγγελμάτων και εις αρκετές πόλεις επιτευχθείσης ούτω της αναπαύσεως νέου μεγάλου αριθμού μισθωτών.

Η ΒΕΛΤΙΩΣΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΕΩΣ ΤΩΝ ΕΡΓΑΤΩΝ ΚΑΙ Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΝΗΛΙΚΩΝ

Εκτός των δύο γενικωτέρων συλλογικών συμβάσεων της ΤΟης Αυγούστου 1936, δΓ ων εξησφα-λίσθησαν τα ελάχιστα όρια αντιμισθίας των εργατών και υπαλλήλων, των γυναικών και μαθητευομένων, και ας εκυρώσαμεν δια ειδικού Νόμου, εμεριμνήσαμεν και συνεχίοθη η υπογραφή εν τω μεταξύ πολλών μερικότερων συλλογικών συμβάσεων, δια των οποίων βελτιούται έτι μάλλον η αντιμισθία των μισθωτών των κλάδων τούτων.

Δι’ όλων τούτων των συλλογικών συμβάσεων , όχι μόνον ενισχύεται η οικονομική θέσις υπέρ 120 χιλιάδων μισθωτών και αυξάνεται κατά πολύ η αγοραστική και καταναλωτική δύναμις αυτών, αλλά και επί πλέον επιτυγχάνεται η πραγματική εφαρμογή του Νόμου περί προστασίας ανηλίκων. Εις τας εν τω μεταξύ αναφυεί σας συλλογικός διαφοράς εφηρ-μόσα|||ν την υποχρεωτικήν διαι-τησίαν|η οποία εξησφάλισεν εις τον μισθωτον την δικαίαν λύσιν των ζητημάτων αυτού, χωρίς απεργίες και κοινωνικός διατα-ραχας, χωρίς ζημίας της Εθνικής Οικονομίας και απώλειαν προ παντός δια τους εργάτας χιλιάδων όλων ημερομισθίων». Και επιλέγει Αποδεικνύεται ούτω πανηγυρικώς, ότι οι αυτόκλητοι προστάται των εργατών, οι τουσότων προ τινός καταλαλήσαντες του θεσμού, δεν απέβλεπαν εις την εξυπηρέτησιν των πραγματικών συμφερόντων της εργατικής τάξεως, τα οποία τόσον ταχείαν, δίκαιον και ασφαλή ικανοποίησιν ευρίσκουν εις τον θεσμόν τού-^ον , αλλ’ εμερίμνων περί των ιδίων συμφερόντων των, προ-βλέποντες ότι ούτοι τίθενται εκποδών, ως δι άλλων μέτρων ετέθησαν εκποδών και οι επί αμοιβή μεσίται δια την ικανοποίησιν νομίμων δικαιωμάτων των ησφαλισμένων εκ μέρους των ασφαλιστικών των ταμείων».

ΚΑΘΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΕΡΓΑΤΩΝ ΕΥΡΙΣΚΕΙ ΠΛΕΟΝ ΣΤΟΡΓΙΚΗΝ ΦΡΟΝΤΙΔΑΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΝ

Την ευχάριστον όμως έκπληξιν των ανακεφαλαιωτικών ανακοινώσεων της 2ας Οκτωβρίου 1936, ακολουθεί μετ’ ολίγον η συμπληρώνουσα αυτήν, έτι μάλλον ευχάριστος έκπληξις, των Πρωθυπουργικών και πάλιν ανακοινώσεων της 12ης Δεκεμβρίου του 1936.

Δεν είχαν δηλ. παρέλθει παρά μόνο τέσσερες μήνες από της 4ης Αυγούστου, και ο Αρχηγός της Κυβερνήσεως κάμνει νέο θριαμβευτικόν απολογισμόν του κοινωνικού του έργου, μέσα εις τον οποίον δεν αντικατοπτρίζονται μόνο τα ληφθέντα ευεργετικά μέτρα, αλλά διαφαίνεται και το σεμνόν ξεχείλισμα της πατρικής του χαράς δι όσα υπέρ των εργαζομένων εις τόσον μικρόν χρονικόν διάστημα κατόρθωσε να πράξη. Αποτελεί τούτο ενδιαφέρον , το οποίον δεν αναφέρεται γενικώς μόνον προς όλους τους εργάτας, αλλά εκδηλούται και ξεχωριστά δια κάθε καιηγορίαν -ακόμη και την μικροτέραν – εργατών. Και έτσι δημιουργείται η τόσον απλή, αλλά και δΓ αυτό τόσον συγκινητική εικών ενός αληθινά στοργικού και προνοητικού πατέρα προς κάθε παιδί. «Η έμφασις – τονίζει – της ανεργίας υπό οξείαν μορφήν εν Ελλάδι κατά τα τελευταία έτη, οφείλεται εις αίτια κοινωνικά και δημογραφικά , αλλά και εις πολιτικά και οικονομικά.

Η επαγγελματική κυρίως ανεργία των εργατών τεχνικής και επαγγελματικής ειδικεύσεως, οφείλεται προτίστως εις αίτια πολιτικά και οικονομικά και εις την πολιτικήν ακαταστασίαν και εις την εκ ταύτης προκαλούμενην αβεβαιότητα και διστακτικότητα των κεφαλαίων και επιχειρήσεων και την κατ’ ακολουθίαν αζητησίαν των προϊόντων της βιομηχανικής και γεωργικής μας παραγωγής. Όλαι αϊ ενδείξεις πείθουν ότι χάρις εις την εξασφάλισιν της πολιτικής σταθερότητος από της Μεταβολής της 4ης Αυγούστου και την εφαρμογήν της εργατικής και κοινωνικής πολιτικής της κυβερνήσεως, η επαγγελματική ανεργία υποχώρησεν ουσιωδώς και τείνει να εξαφανισθή.

Οι πολίται και το κεφάλαιον ανέκτησαν την εμπιστοσυνην προς το Κράτος, εις όλους δε τους κλάδους της οικονομικής δρασπρό-τητας(εμπόριον, βιομηχανίαν, βιοτεχνίαν, μεταφοράς, ναυτιλίαν, γεωργίαν) παρατηρείται έντασις εργασιών και εξαιρετικής δραστηριότητας με απολύτως ενθαρρυντικά αποτελέσματα δια την εργασίαν. Η αύξησις του απασχολούμενου προσωπικού εις τους διαφόρους κλάδους της οικονομίας, εν συγκρίσει προς το παρελθόν έτος, καταδεικνύει την σταθεράν ελάττωσιν της ανεργίας»,

Η ΠΕΙΣΪΙΚΟΤΙΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΔΙΑΤΗΝΕΛΑΤΤΩΣΙΝ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

Και συνεχίζων με τη γλώσσα της ειλικρίνειας και της πραγματικότητας – την γλώσσαν των αριθμών- συγκρίνει την τελευταίαν τριμηνίαν του 1936; προς την αντίστοιχο ν αυτής του 1935, από ανεργιακής απόψεως. Από την σύγκρισην δε αυτήν εξάγεται το εύγλωττον συμπέρασμα της τεραστίας μειώσεως των ανέργων, από τον πρώτων μάλιστα μηνών της Μεταβολής. Ούτω, ενώ: Τον Σεπτέμβριον του 1935 οι άνεργοι ήσαν 97.000 Τον Σεπτέμβριον του 1936 είχον κατέλθει εις 61500 Είχομεν ούτω μείωσιν ανέργων εις το πρώτον μήνα 35.500 Εν ώ: τον οκτώβριον του 1935·οι άνεργοι ήσαν 106.100, ·:τον| Οκτώβριο του 1936 είχον κατέλ-1 θει εις 68.000. Είχομεν ούτω μείωσιν ανέργων τον δεύτερον μήνα 38.100

Και ενώ: Τον Νοέμβριον του 1935 οι άνεργοι ανήρχοντο εις 128.000. τον Νοέμβριοιρυ 1936 ανήρχοντο μόνον εις 74.000. Τρείς μήνας δηλαδή μετά τη Μεταβολήν, είχομ μειωθεί κατά 54.000

ΕΤΕΘΗ ΠΛΕΟΝ ΟΡΙΣΤΙΚΟΣ ΦΡΑΓΜΟΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΙΝ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Αναλυτικότερον ο απολογισμός των μέτρων, δι’ ων επετεύχθη η βελτίώσις της καταστάσεως τόσον ταχέως, έχει ως εξής: «τα μέτρα της εργατικής και κοινωνικής πολιτικής της Κυβερνήσεως – τονίζει συνεχίζων ο Πρωθυπουργός- άτινα συνετέλεσαν, πλην της δημιουργίας των γενικότερων όρων, εις την μείωσιν της ανεργίας και την απασχόλησιν μείζονος αριθμού εργατικών χειρών, συνοψίζονται εις την επιψ]}φισην πλείστως εργατικών νόμων και εφαρμογήν μέτρων εργασίας, ως είναι οι συλλογικοί συμβάσεις, η επέκτα-σις της δώρου εργασίας εις την βιοτεχνίαν και εις 22 νέας βιομηχανίας, η επέκτασις της Κυριακής αναπαύσεως εις πλείστος όσας πόλεις και επαγγέλματα , η καθιέρωσις κατωτάτου ορίου ημερομισθίων, η οποία έθεσε φραγμόν εις την εκ της αθρόας προσφοράς εργατικών χειρών εκμετάλλευσιν της ανθρώπινης εργασίας.

Εις την πρακτικήν λύσιν του Νόμου περί Παλαιών Πολεμιστών, δια του οποίου ετοποθετήθησαν 1.800 παλαιοί πολεμισταί εις επιχειρήσεις και ανώνυμους εταιρίας. Εις την θετικήν προστασίαν της εργαζόμενης Νεολαίας δια της εξασφαλίσεως αδειών μετ’ αποδοχών εις τους ενήλικας εργαζομένους. Εΐ||την παρεμπόδισην της διεισδύσεως ανηλίκων εις τας εργασίας, και εις την μέρι-μναν εξόδοι||ερόντων και ανίκανων, ήτις φ υποβοήθηση την απορρόφησίν σημαντικού αριθμού νέων ανέργων εις παραγωγικά επαγγέλματα”

ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΆ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΙΣ ΤΩΝ ΟΡΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΕΞΥΨΩΣΙΣ ΤΟΥ ΒΙΟΤΙΚΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ

Και αφού απαριθμεί τας βιομηχανίας, |ΐς τας οποίας επεξετάθη το οκτάωρον παρατηρεί: «Ομοίως ελήφθη νομοθετικόν μέτρον, δΓ ου δια πρώτην φοράν εν Ελλάδι λαμβάνεται μέριμνα και ρυθμίζονται οι όροι εργασίας του κατωτέρου υγειονομικού και υπηρετικού προσωπικού όλων των νοσηλευτικών και θεραπευτικών ιδρυμάτων της Χώρας, και δια του οποίου Νόμου συστηματο-ποιήται η εργασία εις τα ιδρύματα ταύτα και παρέχεται προστασία επί 30.000 εργαζομένων». Και προσθέτει ότι: «Και για τον δημοσιογραφικόν κλάδον ελήφθησαν μέτρα αυξήσεως του μισθού αυτών, της εφαρμογής της Κυριακής αναπαύσεως και καθιέρωσαν μεγαλύτεροι χρηματικοί αποζημιώσεις εν περίπτωσι απολύσεως». Αφ’ ου εν συνεχεία αναφέρει, μιαν προς μίαν, τας κυριότερος των συλλογικών συμβάσεων, ας ι είχεν έως τότε υπογράψει, εξακολουθεί:

«Αλλά κυρίως αϊ καταρτισθείσαι δύο γενικοί Εθνικοί συμβάσεις εργασίας της 12ης Αυγούστου 1936 δέον αν εξαίρωνται ιδιαιτέρως.

Η πρώτη τούτων είναι περί κατωτάτου ορίου μισθού ιδιωτικών υπαλλήλων, και η δευτέρα περί κατωτάτου ορίου ημερομισθίων εν τη βιομηχανία. Αποτέλεσμα των συλλογικών συμβάσεων τούτων ήτο η βελτίωσις της θέσεως των 120.000 μισθωτών, δια της απολαυής ενός κατωτάτου ορίου απαραίτητου δια την ανθρώπινην συντήρησιν και την διαβίωσίν των. Ιδίως όμως πρέπει να εξαρ-θή η εξύψωσις του επιπέδου της ζα|ής της εργαζόμενης γυναικός ήτις μέχρι της 4ης Αυγούστου ευ()ίσκετο από απόψεως ημερομισθίου εις αθλιέστατην κατάστα-σιν».

ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ ΙΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑΙ ΑΣΦΑΛΙΣΕΙΣ

Και ο θριαμβευτικός απολογισμός συνεχίζεται εις την αυτήν μεγα-λείώδη και πειστικήν γλωσαν των αριθμών.

«Επίσης εβελτιώθηκαν οι οικονομικοί όροι εργασίας των εργατών μεταλλείων και λιγνιτορυχείων, όπου είναι είναι γνωστόν πόσο σκληροί είναι αϊ συνθήκαι εργασίας.

Παραλλήλως ετέθη εις εφαρμο-γήν ο Νόμος περί υποχρεωτικής διαιτησίας και καθιερώθη η επίλυσης των εργατικών διαφορών, τη συμμετοχή δικαστικών προσώπων και των ενδιαφερομένων εργοδοτικών και εργατικών οργανώσεων.

Αποτέλεσμα της καθιερώσεως της υποχρεωτικής διαιτησίας υπήρξεν η έγκαιρος ρύθμισης των εκάστοτε αναφυομένων διαφορών μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας, η πρόληψις των απεργιών και των λόκάουτ και η εξασφάλισης της ομαλότητας και της άνευ διαταραχής εργασίας, ήτις εις πλείστα επαγγέλματα συνετέ-λεσεν εις την αύξησιν της εργατικής αποδοτικότητας. Επίσης μετρά συντελεστικά της βελτιώσεως της θέσεωςιτων μισθωτών υπήρξαν η επέκτασις της ασφαλιστικής μερίμνης δια της ιδρύσεως ή επεκτάσεως πλείστων ταμείων ασφαλίσεως , ως των μακαρονόποιών , κερα-μοποιών, αγγειοπλαστών, ναυτικών πρακτόρων και υπαλλήλων, της ολοκληρώσεως του ταμείου προστασίας εργατών γερόντων 1<αι ανικάνων εις την σιδηροβιο-Ρήχανίαν εν γένει, της ρυθμίσεως της εργασίας εις τους λιμένας φορτώσεως και μεταφοράς εμπορευμάτων δια των γραφείων λιμένων, θεσσαλονίκης, Καβάλας, Αλεξανδρουπόλεως, Μυτιλήνης, Καλαμών, Σύρου, Πατρών, Κερκύρας , Βόλου και Σάμου, δι’ α έχουν προβλεφθή και κεφάλαια προς αποζημίωσιν εξερχόμενων.

Η ολοκλήρωσης του θεσμού των Κοινωνικών Ασφαλίσεων δια της συστάσεως του γνωμοδοτικού συμβουλίου και της επεξεργασίας υπ’ αυτού των κανονισμών λειτουργίας του Ιδρύματος, το οποίο περιλαμβάνει όλους τους μη μέχρι σήμερον ησφαλισμένους εις κλαδικά ταμεία, μεταξύ των οποίων εργάτας και τεχνίτες οικοδομών, τους κλωστοϋφαντουργούς και το σύνολον των εργαζομένων εις βιομηχανικά .εργοστάσια και βιοτεχνικά εργαστήρια, ως και τους υπαλλήλους του εμπορίου και επαγγελματιών».

Η ΑΥΞΗ ΣΙΣΤΗΣΑΓΟΡΑΣΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΟΣ

Τα γενικότερα έμμεσα αποτελέσματα επί της καθ’ όλου Ελληνικής ζωής, εκ των φιλεργατικών μέτρων του Νέου Κράτους ως ταύτα παρουσιάζοντο τότε ακόμη, τεσσάρας δηλαδή μόλις μήνας μετά την Μεταβολήν, εκφραζόμενα από του στόματος του Πρωθυπουργού εις το τέλος των ιδίων ανακοινώσεων του, της 12ης Δεκεμβρίου του 1936, έχουν ως εξίί^^^” «Δι όλων των μέτρων τούτων και ιδίως των οικονομικών, αφορώ-ντων την βελτίωσιν ημερομισθίων και μισθών των λιγότερο αμειβομένων μισθωτών, εδημιουργή-θη αγοραστική ικανότης μεταξύ των μαζών, ήτις αναμφισβήτως υπεβοήθησε την οικονομικήν κίνησην και ζωήν μεταξύ του κόσμου των επαγγελματιών και βιοτεχνών.

Η εκτός των επαγγελμάτων παρατηρούμενη ανεργία , ούσα εν πολλοίς αστάθμητος , και ήτις πρωτίστως δέον ν’ αποδοθή εις τους μεταναστευτικούς φραγμούς, οι οποίοι κατά τα τελευταία έτη ενετάθησαν , ούτως ώστε το Κράτος να μη δύναται να μεταβίβαση τήρεσωτερικήν δημογραφι-κήν πίεσιν από απόψεως πλεονάσματος εργατικών χειρών, ήρχιοε κατα-πολεμούμενη δια των διοικητικών μέτρων του Υφυπουργείου Εργασίας.

Η έξοδος των εχόντων ασφαλιστικήν πρόστασίαν γερόντων και ανικάνων εργατών , παρέχει την ευχέρειαν εις την άνεργον νεολαίαν, κατά προτίμη-σιν δε εις τα τέκνα των εξερχόμενων, βεβαίως ολίγον κατ’ ολίγον, αλλ’ ασφαλώς, ν|:τακτοποι-ήται επαγγελματικώς. Επί πλέον, οι δια των αυτών μέτρων τιθέμενοι φραγμοί εις τα δια της μηχανικής ή οικονομικής εξελίξεως αποσαθρούμενα επαγγέλματα επιτρέπουν εις τους νέους να εξασφαλίζουν την σταθεράν σταδιοδρομίαν εις παραγωγικά επαγγέλματα, τα οποία και την ευημερίαν των εγγυώνται, και η εργασία των θα είναι παραγωγική, δηλαδή θα συντελεί εις την αύξησιν του Εθνικού Εισοδήματος.

ΣΩΜΑΤΕΙΑΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΣ

Ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά ελαττώματα της προαυγουστιανής επαγγελματικής οργάνωσης των εργατών και υπαλλήλων ήτο η ευχέρεια, με την οποία συνιστώντο και ελειτουργούν αϊ διάφοροι ειδικοί ή γενικοί Οργανώσεις. Αι επαγγελμρτικαί δυνάμεις διεχωρίζοντο τότε εις δυο ή και περισσότερος Οργανώσεις, αϊ οποίοι, αντί να παρακολουθούν τα επαγγελματικά συμφέροντα των μελών των, ησχολούντο εις διαμάχας και αγώνας επικρατήσεως.

Το Κράτος εθεάτο την κατάστασιν αδιάφορον και τυπικώς μεν ανεγνώριζεν όλας τα ποικιλώνυμους οργανωσεις ως ισότιμους, ουσιαστικώς όμως ανεγνώριζε μόνον εκείνος αϊ οποίοι, κατά τους διαφόρους περιόδους και αναλόγως της κομματικής καταστάσεως, του ήσαν αρεστοί.

Το νέο Κράτος όμως, το οποίον επεδίωξε και επέτυχε την συνεργασία όλων των τάξεων χάριν της Εθνικής Οικονομίας και της κοινωνικής ευημερίας, ήλλαξεν αμέσως τα πράγματα. Μετά μακράν και εξοχυνιστικήν μελέτην κατάρτισε και εισηγήθη την έκδοσιν του υπ. αριθ. 1435/1938 Αναγκ. Νόμου «περί συμπληρώσεως της περί επαγγελματικών Σωματείων κείμενης νομοθεσίας» ο οποίος αποτελεί ένα ιστορικόν σταθμόν, όχι μόνο εις τα αφορόντα την επαγγελμα-τικήν οργάνωσιν των μισθωτών, αλλά κυρίως εις την ενώπιον του Κράτους εκπροσώπησιν τούτων.

Χωρίς να θιγή ουδέ κατ’ ελάχιστον η συνταγματική ελευθερία του συναιτερίζεσθαι, καθιερώθη ότι, τας επαγγελματικός επιδιώξεις εκφράζουν προς το Κράτος τα Σωματεία, αφού βεβαίως αποκτήσουν προηγουμένως μιαν ειδικήν αναγνώρισην, ως αντιπροσωπευτικά. Ταύτα πειθαρχούν εις τας γενικωτέρας τοπικός και τας ομοιοεπαγγελματικάς οργανώσεις και εις την ανωτάτην επαγγελματικήν Οργάνωσιν των μισθωτών, την «Εθνικήν Συνομο-σπονδίαν των Εργατών της Ελλάδος».

Κατόπιν του Νόμου τούτου ανε-γνωρίσθησαν ως αντιπροσωπευτικά 1257 Σωματεία εργατών και υπαλλήλων της Ελλάδος, τα οποία υπάγονται εις 41 Εθνικά Εργατοϋπαλληλικά Κέντρα και ομοιοεπαγγελματικά Γραμματείας της Εθνικής.Σϋνρμοσπονδίας των Εργατών της Ελλάδος, μέσω της οποίας εξασφαλίζεται η πλήρης και αρμονική συνεργασία των διαφόρων επαγγε|ματικών κλάδων μεταξύ των καθώς και αδειάλειπτος επαφή αυτών μετά των Κρατικών Υπηρεσιών, οι οποίοι και τούτο είναι ουσιωδέστατον δεν εκλέγουν πλέον οιονδήποτε, ως εκπρόσωπον κλάδου τινός, ως συνέβαινεν άλλοτε, αλλά; αναγνωρίζουν τον υπό της Εθνικής Συνομοσπονδίας οριζομένον.

Ούτο σήμερον κατά τας ενώπιον των Κρατικών υπηρεσιών παρουσιάσεις, κατά την υπογραφή των Συλλογικών Συμβάσεων καθώς και τον διορισμόν Επιτροπών Διαιτησίας και μελών Συμβουλίων των Κρατικών Υπηρεσιών ή των ασφαλιστικών Οργανισμών ή άλλων νομικών προσώπων Δημοσίου Δικαίου, λαμβάνονται υπόψη , υποχρεωτικώς πλέον, αϊ υποδείξεις της Εθνικής Συνοσπονδίας των Εργατών της Ελλάδος.

 

– Hristos Pappas